به همه جا رسيد و در آن سوى مرزهاى ايران بپراگندند كه ايرانيان را پادشاهى نيست و در انتظار كودكى گهواره‌نشين هستند و نمىدانند كارش به كجا خواهد كشيد . پس ترك « 1 » و روم در مملكت ايشان طمع بستند . امّا سرزمين عرب از همهء ممالك به ايران نزديكتر بود و مردم آن بيشتر از مردم ديگر ممالك نيازمند بودند كه خواربار و نشيمنگاه ديگران را بربايند زيرا تنگدست بودند و زندگى پريشانى داشتند . ازاين‌رو گروه بسيارى از آنان از سرزمين عبد القيس و بحرين و كاظمة ، از راه دريا ، روى آوردند و به رىشهر و سواحل اردشيرخرّه و ديگر سواحل ايران رسيدند « 2 » و چارپايان و غلّه و ديگر ابزار زندگى را از دست مردم آن گرفتند و در آن سرزمين‌ها بسيار كارهاى بدفرجام كردند . مدّتى در اين كار ببودند و كسى از ايرانيان به جنگ ايشان نرفت زيرا تاج را بر سر كودكى نهاده بودند و كسى از او بيمى نداشت ، تا آنكه شاپور بزرگ شد و بباليد . گويند نخستين چيزى كه از تدبير و فهم نيك او بر همگان پيدا شد اين بود : شبى در كاخ شاهى در تيسفون خوابيده بود . هنگام سحر از بانگ و فرياد مردم بيدار شد و از سبب آن همه بانگ و فرياد بازپرسيد . گفتند آن از انبوهى مردمى است كه بر روى پل دجله همىآيند و همىروند . شاپور بفرمود تا پل

--> ( 1 ) - كلمهء « ترك » نشان مىدهد كه اين داستان قديم‌تر از اواخر قرن ششم مسيحى نيست و در آن حدود نوشته شده است . زيرا تركان نخستين بار در عهد خسرو اوّل همسايهء خطرناك ايران شدند . متأخّران از روى بىدقّتى هياطله و ديگر اقوام وحشى شمالى را ترك مىناميدند . در اين دوره روميان بر عهد صلح بودند . ظاهرا در روزگار كودكى شاپور در شهر يهودى بابلى پومبديثا Pumbeditha خصومت‌هائى به وقوع پيوسته است ( تلمود ، حلّين ورق a 46 ) . ( 2 ) - شرح اين حملهء عرب از روى آن واقعهء بعدى ساخته شده است كه در آن مسلمانان پيش از تصرّف تيسفون سواحل ايران را متصرّف شدند تا بتوانند بر آن شهر دست يابند ( رجوع شود به بلاذرى ص 386 و بعد ) . نظير اين معنى ممكن است خيلى اتّفاق بيفتد . عبد القيس قبيلهء بزرگى است در عربستان شمال شرقى . كاظمة در سواحل عربستان است و چندان از دهانه‌هاى دجله دور نيست . دربارهء رىشهر به مطالب قبلى رجوع كنيد . در متنى كه طبرى نقل كرده است كمى تغيير و تبديل روى داده است . ترجمه از روى تصحيح و مقابله با متون ديگر انجام يافته است .